Q

Telefon

+48 797 995 333

E-mail

biuro@centrum-relatio.pl

DDA – jak dzieciństwo w rodzinie z problemem alkoholowym wpływa na dorosłe życie?

Strona główna » Blog » DDA – jak dzieciństwo w rodzinie z problemem alkoholowym wpływa na dorosłe życie?
DDA – dorosła kobieta przy oknie ogląda starą fotografię z dzieciństwa

Spis treści

Autorka: Sylwia Kwiatkowska – psycholog, psychoterapeutka, Centrum Psychoterapii Relatio

DDA (Dorosłe Dzieci Alkoholików) to osoby dorosłe, które wychowywały się w rodzinie z problemem alkoholowym. Doświadczenia z takiego domu mogą – choć nie muszą – wpływać w dorosłym życiu na emocje, relacje i poczucie własnej wartości.

Czy zdarza Ci się zauważać, że doświadczenia z dzieciństwa nadal wpływają na Twoje wybory, relacje i sposób myślenia o sobie? Masz poczucie, że mimo upływu lat wracasz do tych samych schematów? Trudno Ci zaufać innym, odpoczywać bez poczucia winy albo zaakceptować, że nie wszystko możesz kontrolować?

Być może często bierzesz odpowiedzialność za samopoczucie innych osób, unikasz konfliktów i starasz się za wszelką cenę spełniać oczekiwania otoczenia. Z jednej strony jesteś samodzielny, odpowiedzialny i dobrze radzisz sobie w trudnych sytuacjach. Z drugiej – odczuwasz napięcie, niepewność, lęk przed odrzuceniem lub trudność w rozpoznawaniu własnych potrzeb.

Takie doświadczenia mogą mieć związek z dorastaniem w rodzinie, w której występował problem alkoholowy. W psychologii osoby z taką historią życiową określa się mianem DDA, czyli Dorosłych Dzieci Alkoholików.

Co oznacza DDA? Dlaczego doświadczenia z domu rodzinnego mogą wpływać na dorosłe życie? Czy można zmienić utrwalone sposoby reagowania? I w jaki sposób psychoterapia może pomóc w uporządkowaniu trudnych doświadczeń?

Czym jest DDA (Dorosłe Dzieci Alkoholików)?

DDA, czyli Dorosłe Dzieci Alkoholików, to określenie odnoszące się do osób dorosłych, które wychowywały się w rodzinach, w których jeden lub oboje rodziców zmagało się z uzależnieniem od alkoholu.

Pojęcie to opisuje doświadczenia życiowe oraz możliwe konsekwencje dorastania w rodzinie dotkniętej problemem alkoholowym. Nie jest jednak formalną diagnozą psychiatryczną ani odrębną jednostką chorobową ujętą w klasyfikacjach ICD-11 czy DSM-5. Dlatego popularne określenia „syndrom DDA” czy „objawy DDA” warto rozumieć jako opis możliwych trudności i wzorców funkcjonowania, a nie kryteria diagnostyczne.

Nie istnieje jeden uniwersalny zestaw cech, który charakteryzowałby wszystkie osoby DDA. Każdy człowiek ma własną historię, doświadczenia i sposoby radzenia sobie z trudnościami. Niektóre osoby nie odczuwają wyraźnych konsekwencji dorastania w rodzinie z problemem alkoholowym, inne natomiast zmagają się z trudnościami emocjonalnymi, niską samooceną lub problemami w budowaniu bliskich relacji.

Wpływ na późniejsze funkcjonowanie ma nie tylko samo uzależnienie rodzica, ale również atmosfera panująca w domu i towarzyszące jej doświadczenia. Mogą to być między innymi:

  • przemoc fizyczna, psychiczna lub emocjonalna;
  • zaniedbanie potrzeb emocjonalnych i fizycznych dziecka;
  • częste kłótnie, konflikty i poczucie zagrożenia;
  • nieprzewidywalne zachowanie rodzica;
  • problemy finansowe i niestabilność życiowa;
  • rozpad rodziny lub konflikty między rodzicami;
  • konieczność przejmowania obowiązków dorosłych i opiekowania się rodzeństwem.

Dziecko wychowujące się w takim środowisku często nie ma możliwości zapewnienia sobie poczucia bezpieczeństwa i stabilności. Aby przystosować się do sytuacji, może wypracowywać określone sposoby myślenia, reagowania i budowania relacji. W dzieciństwie pomagają mu one radzić sobie z trudną rzeczywistością, jednak w dorosłości niektóre z nich mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie.

Cechy DDA – jak dzieciństwo w rodzinie alkoholowej wpływa na dorosłe życie?

Dziecko potrzebuje przewidywalności, poczucia bezpieczeństwa, akceptacji i wsparcia ze strony opiekunów. W rodzinie z problemem alkoholowym potrzeby te nie zawsze są zaspokajane.

Jeśli zachowanie rodzica zależy od tego, czy jest pod wpływem alkoholu, w jakim jest nastroju lub jakie problemy aktualnie przeżywa, dziecko może nauczyć się nieustannie obserwować otoczenie. Z czasem zaczyna zwracać szczególną uwagę na ton głosu, mimikę i zachowanie innych osób, próbując przewidzieć ich reakcje.

Może również dochodzić do odwrócenia ról w rodzinie (tzw. parentyfikacji). Dziecko przejmuje obowiązki, które powinny należeć do dorosłych, troszczy się o rodziców lub młodsze rodzeństwo, a własne potrzeby schodzą na dalszy plan.

Takie doświadczenia mogą wpływać na rozwój emocjonalny, poczucie własnej wartości i sposób budowania relacji. W dorosłości niektóre wyuczone strategie przetrwania nadal się uruchamiają, nawet jeśli sytuacja nie wymaga już tak intensywnej czujności czy kontroli.

1. Trudności w rozpoznawaniu i regulowaniu emocji

Osoby dorastające w rodzinach z problemem alkoholowym mogą mieć trudności z rozpoznawaniem, nazywaniem i wyrażaniem własnych emocji.

Jeśli w dzieciństwie okazywanie złości, smutku czy strachu spotykało się z lekceważeniem, krytyką lub nieprzewidywalną reakcją dorosłych, dziecko mogło nauczyć się ukrywać swoje uczucia. W dorosłości taki sposób reagowania może utrudniać rozumienie własnych potrzeb i komunikowanie ich innym.

Mogą pojawiać się:

  • trudności w wyrażaniu złości i niezadowolenia;
  • przewlekłe napięcie i poczucie zagrożenia;
  • nadmierna wrażliwość na krytykę;
  • lęk przed odrzuceniem lub opuszczeniem;
  • poczucie winy i wstydu;
  • trudność w odczuwaniu radości i spontaniczności;
  • poczucie emocjonalnego odcięcia lub pustki.

Przykład z życia:

Partner zwraca Ci uwagę na drobny błąd. Zamiast potraktować jego słowa jako zwykłą informację, odczuwasz silny stres i zaczynasz myśleć, że jest z Ciebie niezadowolony. Pojawia się lęk, że zaraz dojdzie do kłótni lub że stracisz jego akceptację. Możesz zacząć przepraszać, wycofywać się z rozmowy albo udawać, że nic się nie stało.

2. Niska samoocena i nadmierny perfekcjonizm

Dorastanie w środowisku, w którym brakuje akceptacji, stabilności i emocjonalnego wsparcia, może wpływać na sposób postrzegania samego siebie.

Dziecko może dojść do przekonania, że musi zasłużyć na miłość i uwagę rodzica, być grzeczne, bezproblemowe lub osiągać dobre wyniki. Z czasem takie przekonania mogą utrwalić się i towarzyszyć mu w dorosłości.

Osoby z doświadczeniami typowymi dla części dorosłych dzieci alkoholików mogą:

  • mieć poczucie, że nie są wystarczająco dobre;
  • nadmiernie krytykować siebie;
  • odczuwać potrzebę ciągłego udowadniania swojej wartości;
  • stawiać sobie bardzo wysokie wymagania;
  • mieć trudności z przyjmowaniem pochwał;
  • traktować błędy jako dowód własnej niekompetencji;
  • uzależniać samoocenę od opinii innych osób.

Przykład z życia:

Otrzymujesz pochwałę od przełożonego za dobrze wykonaną pracę. Zamiast poczuć satysfakcję, myślisz, że po prostu miałeś szczęście. Obawiasz się, że następnym razem nie sprostasz oczekiwaniom. Spędzasz dodatkowe godziny na poprawianiu zadań, ponieważ trudno Ci zaakceptować, że coś może być wystarczająco dobre, nawet jeśli nie jest idealne.

3. Trudności w budowaniu bliskich relacji

Doświadczenia z dzieciństwa mogą wpływać na sposób, w jaki człowiek postrzega bliskość, zaufanie i zaangażowanie w relacje.

Jeśli osoby, od których dziecko było zależne, nie zapewniały mu poczucia bezpieczeństwa, w dorosłości może ono mieć trudności z zaufaniem innym. Bliskość może jednocześnie być bardzo potrzebna i budzić niepokój.

W relacjach mogą pojawiać się:

  • lęk przed odrzuceniem i opuszczeniem;
  • trudności z zaufaniem partnerowi;
  • obawa przed konfliktem i wyrażaniem odmiennego zdania;
  • nadmierne poświęcanie się dla innych;
  • trudności w stawianiu granic;
  • potrzeba kontrolowania sytuacji;
  • trudność w proszeniu o wsparcie;
  • powtarzanie relacji, w których własne potrzeby pozostają niezauważone.

Nie oznacza to, że osoby DDA zawsze wybierają określony typ partnerów lub nie potrafią tworzyć udanych związków. Warto jednak przyjrzeć się temu, czy pewne sposoby budowania relacji nie powtarzają się mimo negatywnych doświadczeń.

Przykład z życia:

Jesteś w związku, ale trudno Ci powiedzieć partnerowi, że coś Ci przeszkadza. Obawiasz się kłótni, jego niezadowolenia lub rozstania. Często zgadzasz się na jego propozycje, nawet jeśli masz inne zdanie. Kiedy przez kilka godzin nie odpowiada na wiadomość, zaczynasz analizować ostatnią rozmowę i zastanawiać się, czy zrobiłeś coś niewłaściwego.

4. Nadmierna odpowiedzialność i potrzeba kontroli

W rodzinie z problemem alkoholowym dziecko może przejmować odpowiedzialność za sprawy, które powinny należeć do dorosłych. Niekiedy staje się osobą łagodzącą konflikty, opiekunem młodszego rodzeństwa lub kimś, kto stara się przewidywać zachowanie rodzica.

Takie doświadczenia mogą prowadzić do przekonania, że bezpieczeństwo zależy od nieustannego kontrolowania otoczenia i dbania o innych.

W dorosłym życiu może to przejawiać się poprzez:

  • poczucie odpowiedzialności za emocje innych ludzi;
  • trudność w odmawianiu i stawianiu granic;
  • nadmierną czujność wobec nastrojów otoczenia;
  • trudność w odpoczywaniu i delegowaniu obowiązków;
  • niechęć do proszenia o pomoc;
  • nadmierne angażowanie się w problemy innych;
  • potrzebę przewidywania i kontrolowania różnych sytuacji.

Przykład z życia:

Podczas spotkania rodzinnego uważnie obserwujesz zachowanie wszystkich uczestników. Zwracasz uwagę na ton głosu, mimikę i atmosferę, próbując przewidzieć, czy ktoś się zdenerwuje. Czujesz się odpowiedzialny za to, żeby nie doszło do konfliktu.

W pracy bierzesz na siebie dodatkowe obowiązki, nawet jeśli jesteś przemęczony. Trudno Ci odmówić, ponieważ obawiasz się, że ktoś będzie niezadowolony. Nawet w czasie wolnym masz poczucie, że powinieneś robić coś pożytecznego.

5. Trudności w odpoczynku i nadmierne angażowanie się w pracę

Dla części osób wychowanych w rodzinach z problemem alkoholowym aktywność, samodzielność i skupienie na obowiązkach stają się sposobem radzenia sobie z napięciem.

Praca może dawać poczucie kontroli, przewidywalności i sprawczości. Problem pojawia się wtedy, gdy osiągnięcia i wykonywanie zadań stają się głównym źródłem poczucia własnej wartości.

Może to prowadzić do:

  • nadmiernego perfekcjonizmu;
  • trudności z odpoczywaniem;
  • brania na siebie zbyt wielu obowiązków;
  • poczucia winy podczas bezczynności;
  • ignorowania sygnałów zmęczenia;
  • trudności z oddzieleniem życia zawodowego od prywatnego.

Przykład z życia:

Po zakończeniu pracy nie potrafisz po prostu usiąść i odpocząć. Zaczynasz sprzątać, planować kolejny dzień lub nadrabiać zaległości. Nawet kiedy jesteś zmęczony, masz wrażenie, że nie możesz sobie pozwolić na chwilę bezczynności.

DDA w związku – dlaczego bliskość może być trudna?

Relacje partnerskie mogą szczególnie uwidaczniać wzorce wykształcone w dzieciństwie. Osoba, która dorastała w nieprzewidywalnym środowisku, może mieć trudności z poczuciem bezpieczeństwa nawet w relacji, w której partner nie daje ku temu wyraźnych powodów.

Czasami pojawia się silna potrzeba bliskości, a jednocześnie obawa przed zranieniem. W innych sytuacjach osoba może nadmiernie zabiegać o akceptację partnera, rezygnując z własnych potrzeb.

Warto zwrócić uwagę na kilka powtarzających się sytuacji:

  • Czy boisz się powiedzieć partnerowi, co naprawdę myślisz?
  • Czy jego niezadowolenie automatycznie wywołuje w Tobie poczucie winy?
  • Czy często próbujesz przewidywać jego nastrój?
  • Czy masz poczucie, że musisz zasłużyć na miłość?
  • Czy trudno Ci przyjmować troskę i wsparcie?
  • Czy w sytuacji konfliktu wycofujesz się, nawet jeśli czujesz, że masz rację?

Takie zachowania nie są charakterystyczne wyłącznie dla DDA. Mogą jednak stanowić ważny obszar pracy psychoterapeutycznej, szczególnie jeśli powtarzają się w kolejnych relacjach i powodują cierpienie.

Czy wszystkie osoby DDA doświadczają tych samych trudności?

Zdecydowanie nie. Dorastanie w rodzinie z problemem alkoholowym zwiększa ryzyko wystąpienia określonych trudności, ale nie przesądza o tym, jak będzie wyglądało dorosłe życie danej osoby.

Znaczenie mają między innymi:

  • wiek dziecka w momencie występowania trudnych doświadczeń;
  • czas trwania i nasilenie problemu alkoholowego;
  • obecność przemocy, zaniedbania i innych trudnych doświadczeń;
  • relacje z drugim rodzicem i pozostałymi członkami rodziny;
  • dostępność wsparcia ze strony bliskich osób;
  • możliwość uzyskania pomocy psychologicznej;
  • indywidualne predyspozycje i sposoby radzenia sobie ze stresem.

Szczególnie ważnym czynnikiem ochronnym jest obecność choć jednej bezpiecznej, wspierającej relacji z dorosłym. Może to być drugi rodzic, dziadek, babcia, nauczyciel lub inna osoba, która zapewnia dziecku uwagę, akceptację i poczucie stabilności.

Nie należy również zakładać, że wszystkie trudności emocjonalne i relacyjne wynikają z doświadczenia DDA. Podobne problemy mogą występować u osób, które wychowywały się w innych trudnych warunkach rodzinnych, na przykład doświadczyły przemocy, zaniedbania emocjonalnego lub przewlekłego konfliktu między rodzicami. Często w tym kontekście stosuje się określenie DDD – Dorosłe Dzieci z Rodzin Dysfunkcyjnych.

Czy DDA to wyłącznie trudności? O odporności i zasobach

Mówienie o konsekwencjach dorastania w rodzinie alkoholowej nie powinno ograniczać się wyłącznie do trudności i deficytów.

Wiele osób, które wychowywały się w wymagających warunkach, rozwinęło umiejętności pomagające im radzić sobie w dorosłym życiu. Mogą to być między innymi samodzielność, odpowiedzialność, zaradność, wrażliwość na potrzeby innych czy zdolność działania w sytuacjach kryzysowych.

Warto jednak pamiętać, że te same umiejętności mogą mieć również swoją trudniejszą stronę. Odpowiedzialność może przerodzić się w nadmierne obciążanie siebie obowiązkami, empatia w zaniedbywanie własnych potrzeb, a samodzielność w przekonanie, że nie wolno prosić innych o pomoc.

Celem pracy nad sobą nie jest więc pozbycie się wszystkich wypracowanych sposobów radzenia sobie. Chodzi raczej o rozpoznanie, które z nich nadal służą, a które przestały być pomocne.

Ważnym elementem zdrowienia jest dostrzeżenie własnych zasobów bez jednoczesnego pomniejszania cierpienia, którego można było doświadczyć w dzieciństwie. Nie trzeba uznawać trudnych przeżyć za coś pozytywnego, aby docenić własną siłę i możliwości.

Co mówią aktualne badania naukowe o dorastaniu w rodzinie z problemem alkoholowym?

Współczesne badania potwierdzają, że dorastanie w rodzinie, w której występuje uzależnienie od alkoholu, może mieć długofalowe konsekwencje dla zdrowia psychicznego. Nie oznacza to jednak, że u każdej osoby wystąpią zaburzenia lub trudności w dorosłości.

Jednym z ważnych obszarów badań są niekorzystne doświadczenia z dzieciństwa (Adverse Childhood Experiences – ACEs). Obejmują one między innymi przemoc, zaniedbanie, utratę rodzica oraz dorastanie w rodzinie, w której występują uzależnienia lub poważne problemy psychiczne.

Duże szwedzkie badanie – związek uzależnienia rodzica z ryzykiem zaburzeń psychicznych

W 2024 roku w czasopiśmie Journal of Epidemiology and Community Health opublikowano wyniki dużego szwedzkiego badania kohortowego, obejmującego ponad 2,4 miliona osób.

Naukowcy analizowali, jak uzależnienie rodzica od alkoholu wiąże się z ryzykiem wystąpienia zaburzeń nastroju i zaburzeń lękowych u jego dzieci w dorosłości.

Wyniki wskazały, że osoby, których co najmniej jeden rodzic zmagał się z uzależnieniem od alkoholu, miały podwyższone ryzyko wystąpienia tych zaburzeń. Zależność utrzymywała się również po uwzględnieniu wybranych czynników społecznych oraz diagnoz zaburzeń psychicznych u rodziców.

Badanie pokazuje, że uzależnienie rodzica jest istotnym czynnikiem ryzyka dla zdrowia psychicznego potomstwa. Nie dowodzi jednak, że samo uzależnienie bezpośrednio powoduje określone zaburzenia. Na późniejsze funkcjonowanie wpływa wiele wzajemnie powiązanych czynników.

Badanie ELSA-Brasil – znaczenie kumulacji trudnych doświadczeń

W 2025 roku opublikowano wyniki analizy brazylijskiego badania podłużnego ELSA-Brasil, obejmującego 12 636 dorosłych uczestników.

Naukowcy sprawdzali związek między trudnymi doświadczeniami rodzinnymi w dzieciństwie a występowaniem depresji w dorosłości. Uwzględniono między innymi nadużywanie substancji psychoaktywnych w rodzinie, zaburzenia psychiczne u domowników oraz rozstanie rodziców.

Wyniki wskazały, że doświadczenie nadużywania substancji w rodzinie wiązało się z większym prawdopodobieństwem występowania depresji, szczególnie nawracającej. Ryzyko było wyższe również wtedy, gdy w dzieciństwie występowało kilka rodzajów trudnych doświadczeń jednocześnie.

Istotny wniosek z tego badania dotyczy więc nie tylko samego problemu uzależnienia, ale także całego środowiska rodzinnego, w którym dorasta dziecko. Przemoc, zaniedbanie, konflikty i brak wsparcia mogą dodatkowo zwiększać obciążenie psychiczne.

Badania te podkreślają znaczenie wczesnego wsparcia dzieci i rodzin dotkniętych problemem uzależnienia. Jednocześnie przypominają, że doświadczenia z dzieciństwa nie determinują w sposób nieodwracalny przyszłego życia człowieka.

Kiedy warto skorzystać z psychoterapii?

Nie trzeba mieć rozpoznanego zaburzenia psychicznego ani przeżywać poważnego kryzysu, aby zdecydować się na psychoterapię. Wystarczającym powodem może być poczucie, że pewne trudności powracają, utrudniają budowanie relacji lub negatywnie wpływają na jakość życia.

Warto rozważyć konsultację z psychoterapeutą, jeśli:

  • często odczuwasz lęk, napięcie lub przewlekłe poczucie niepokoju;
  • masz trudności z rozpoznawaniem i wyrażaniem własnych emocji;
  • zmagasz się z niską samooceną i nadmiernym samokrytycyzmem;
  • trudno Ci budować bliskie, oparte na zaufaniu relacje;
  • powtarzasz schematy, które przynoszą Ci cierpienie;
  • bierzesz nadmierną odpowiedzialność za innych;
  • masz trudności ze stawianiem granic i odmawianiem;
  • przeszłość nadal wywołuje silne emocje, wspomnienia lub koszmary senne;
  • zauważasz, że trudno Ci odpoczywać i pozwolić sobie na przyjmowanie pomocy.

Nie wszystkie wymienione trudności muszą mieć związek z dorastaniem w rodzinie alkoholowej. Podczas konsultacji specjalista może pomóc określić ich źródła i zastanowić się, jaka forma wsparcia będzie najbardziej odpowiednia. Więcej takich sytuacji opisujemy w poradniku 10 sygnałów, że warto iść na terapię.

Jak psychoterapia może pomóc osobom z doświadczeniem DDA?

Psychoterapia może być przestrzenią, w której bez oceniania i pośpiechu można przyjrzeć się własnej historii oraz jej wpływowi na obecne życie.

Praca terapeutyczna nie polega na obwinianiu rodziców ani na nieustannym powracaniu do bolesnych wspomnień. Jej celem jest przede wszystkim lepsze rozumienie siebie, swoich emocji, potrzeb i sposobów reagowania.

W zależności od indywidualnych trudności psychoterapia może obejmować:

1. Rozpoznawanie i rozumienie emocji

Uczenie się nazywania własnych uczuć, rozumienia ich źródeł i wyrażania ich w sposób, który nie prowadzi do tłumienia emocji ani impulsywnych reakcji.

2. Budowanie poczucia własnej wartości

Przyglądanie się przekonaniom na własny temat, takim jak „nie jestem wystarczająco dobry”, „muszę zasłużyć na miłość” czy „nie mogę popełniać błędów”.

3. Zmianę niekorzystnych schematów relacyjnych

Rozpoznawanie powtarzających się sposobów funkcjonowania w związkach i relacjach rodzinnych. Rozwijanie umiejętności komunikowania potrzeb, stawiania granic i budowania relacji opartych na wzajemności.

4. Zmniejszanie nadmiernej odpowiedzialności i potrzeby kontroli

Uczenie się odróżniania odpowiedzialności za własne decyzje od odpowiedzialności za emocje, zachowania i wybory innych osób.

5. Budowanie poczucia bezpieczeństwa i większej samodzielności emocjonalnej

Rozwijanie umiejętności radzenia sobie z napięciem, niepewnością i trudnymi emocjami, a także stopniowe uczenie się korzystania ze wsparcia innych ludzi.

W zależności od potrzeb pomocna może być psychoterapia indywidualna lub grupowa. Wybór formy pracy i podejścia terapeutycznego powinien uwzględniać aktualne trudności, cele pacjenta oraz jego gotowość do pracy nad doświadczeniami z przeszłości.

W Centrum Psychoterapii Relatio w Warszawie na Woli oraz online pierwszym krokiem jest konsultacja wstępna, podczas której wspólnie z terapeutą ustala się potrzeby i cele dalszej pracy.

Najczęściej zadawane pytania o DDA (FAQ)

Czym jest syndrom DDA?

DDA, czyli Dorosłe Dzieci Alkoholików, to określenie osób dorosłych, które wychowywały się w rodzinie z problemem uzależnienia od alkoholu. Pojęcie opisuje możliwe konsekwencje takich doświadczeń, między innymi trudności w regulowaniu emocji, budowaniu relacji, zaufaniu innym czy poczuciu własnej wartości. DDA nie jest formalną diagnozą psychiatryczną.

Jakie są najczęstsze objawy DDA?

U części osób dorastających w rodzinach z problemem alkoholowym mogą występować: niska samoocena, lęk przed odrzuceniem, nadmierna odpowiedzialność, perfekcjonizm, trudności w wyrażaniu emocji, potrzeba kontroli i problemy z budowaniem bliskich relacji. Nie każda osoba doświadcza wszystkich tych trudności, a ich występowanie nie oznacza automatycznie, że ktoś ma DDA.

Czy DDA jest chorobą psychiczną?

Nie. DDA jest określeniem psychologicznym i opisowym, a nie odrębną jednostką chorobową w klasyfikacjach ICD-11 i DSM-5. Osoba z doświadczeniem DDA może jednak zmagać się z określonymi trudnościami lub zaburzeniami, takimi jak depresja, zaburzenia lękowe czy zaburzenia związane z traumą. Wymagają one indywidualnej oceny specjalisty.

Czy DDA można wyleczyć?

Ponieważ DDA nie jest formalną jednostką chorobową, nie mówi się o jego wyleczeniu w takim znaczeniu jak w przypadku choroby. Można natomiast pracować nad trudnościami związanymi z doświadczeniami z dzieciństwa. Psychoterapia pomaga lepiej rozumieć własne emocje, zmieniać niekorzystne schematy zachowań, budować poczucie własnej wartości i rozwijać zdrowsze relacje.

Na czym polega terapia DDA?

Psychoterapia osób z doświadczeniem DDA koncentruje się na rozpoznawaniu wpływu doświadczeń rodzinnych na obecne funkcjonowanie. W zależności od potrzeb może obejmować pracę z emocjami, przekonaniami na własny temat, poczuciem winy, lękiem, granicami i trudnościami w relacjach. Cele i przebieg terapii są ustalane indywidualnie.

Czy można poradzić sobie z DDA bez psychoterapii?

Niektóre osoby samodzielnie rozwijają nowe sposoby radzenia sobie z trudnościami, korzystając ze wsparcia bliskich, edukacji psychologicznej lub grup samopomocowych. Jeżeli jednak trudności są nasilone, powracają lub utrudniają codzienne życie, warto rozważyć konsultację z psychologiem lub psychoterapeutą.

Czym różni się DDA od DDD?

DDA oznacza Dorosłe Dzieci Alkoholików, czyli osoby wychowujące się w rodzinach, w których występował problem uzależnienia od alkoholu. DDD, czyli Dorosłe Dzieci z Rodzin Dysfunkcyjnych, to szersze określenie odnoszące się do osób dorastających w rodzinach, w których nie były zaspokajane ważne potrzeby emocjonalne lub fizyczne dziecka. Przyczyną dysfunkcji mogły być między innymi przemoc, zaniedbanie, uzależnienia lub przewlekłe konflikty rodzinne.

Psychoterapia DDA w Centrum Psychoterapii Relatio

Trudności w budowaniu bliskich relacji, niskie poczucie własnej wartości czy nadmierna odpowiedzialność za innych nie muszą na zawsze określać Twojego sposobu funkcjonowania. W Centrum Psychoterapii Relatio psychoterapię osób z doświadczeniem DDA prowadzi Dorota Kaczmarkowska – psycholog i psychoterapeutka (psychologia na KUL, czteroletni Kurs Psychoterapii CM UJ), pracująca w podejściu psychodynamicznym i egzystencjalnym, pod stałą superwizją. Towarzyszy osobom z doświadczeniem DDA, osobom współuzależnionym i rodzinom osób uzależnionych. Prowadzi psychoterapię indywidualną osób dorosłych online.

Nie musisz samodzielnie mierzyć się z konsekwencjami trudnych doświadczeń z dzieciństwa.

Poznaj terapeutkę – Dorota Kaczmarkowska · Umów konsultację

Bibliografia

  • Kane, K., Westman, J., Franck, J., Gissler, M. (2024). Risk of severe mood and anxiety disorders in the adult children of parents with alcohol use disorder: a nationwide cohort study. Journal of Epidemiology and Community Health, 78(7), 444–450. doi.org/10.1136/jech-2023-221720
  • Léo, M. B., Barreto, S. M., Griep, R. H., Patrão, A. L., Camelo, L. V., Viana, M. C., Giatti, L. (2025). Childhood family adversity and recurrent depression in adulthood: the findings of three ELSA-Brasil follow-up visits. Brazilian Journal of Psychiatry, 47, e20243914. doi.org/10.47626/1516-4446-2024-3914
  • Westman, J., Jayaram-Lindström, N., Kane, K., Franck, J., Gissler, M. (2022). Mortality in adult children of parents with alcohol use disorder: a nationwide register study. European Journal of Epidemiology, 37, 815–826. doi.org/10.1007/s10654-022-00883-4
  • Felitti, V. J., Anda, R. F., Nordenberg, D., Williamson, D. F., Spitz, A. M., Edwards, V., Koss, M. P., Marks, J. S. (1998). Relationship of Childhood Abuse and Household Dysfunction to Many of the Leading Causes of Death in Adults: The Adverse Childhood Experiences (ACE) Study. American Journal of Preventive Medicine, 14(4), 245–258. doi.org/10.1016/S0749-3797(98)00017-8
  • Anda, R. F., Felitti, V. J., Bremner, J. D., Walker, J. D., Whitfield, C., Perry, B. D., Dube, S. R., Giles, W. H. (2006). The enduring effects of abuse and related adverse experiences in childhood: A convergence of evidence from neurobiology and epidemiology. European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience, 256, 174–186. doi.org/10.1007/s00406-005-0624-4

Może zainteresują Cię także...

Wybierz spośród ostatnio dodanych