Alkoholizm często postrzegamy jako problem jednej osoby – tej, która pije. Tymczasem uzależnienie zmienia funkcjonowanie całej rodziny: partnera lub partnerki, dzieci, rodziców i rodzeństwa. Bliscy latami dostosowują się do choroby, ukrywają ją przed otoczeniem i biorą na siebie coraz więcej obowiązków, często kosztem własnego zdrowia psychicznego.
O tym, czy pomocy potrzebuje tylko osoba uzależniona i jak wspierać pozostałych członków rodziny, mówiła w porannym programie TVP3 Lublin Dorota Kaczmarkowska – psycholożka i psychoterapeutka z zespołu Centrum Psychoterapii Relatio. Zachęcamy do obejrzenia tej rozmowy.
Rozmowa w TVP3 Lublin: alkoholizm w rodzinie
Źródło: TVP3 Lublin, poranny program „Lato między Wisłą i Bugiem”.
Jak alkoholizm wpływa na rodzinę?
W rodzinie z problemem alkoholowym życie zaczyna toczyć się wokół picia jednej osoby. Pojawiają się napięcie, nieprzewidywalność i lęk przed tym, w jakim stanie bliska osoba wróci do domu. Domownicy uczą się kontrolować sytuację, tłumaczyć zachowanie osoby pijącej i chronić rodzinę przed oceną otoczenia. Z czasem te strategie, które na początku pomagały przetrwać, zaczynają szkodzić.
Współuzależnienie – gdy życie kręci się wokół cudzego picia
Współuzależnienie to sposób funkcjonowania, w którym bliska osoba – najczęściej partner lub partnerka – koncentruje się na kontrolowaniu picia drugiej osoby i łagodzeniu jego skutków. Może to oznaczać szukanie ukrytego alkoholu, usprawiedliwianie nieobecności w pracy, spłacanie długów czy rezygnację z własnych potrzeb. Często towarzyszą temu poczucie winy, wstyd, przewlekły stres i wyczerpanie.
Dzieci w rodzinie z problemem alkoholowym
Dzieci szczególnie mocno odczuwają brak przewidywalności i bezpieczeństwa. Często przyjmują role, które mają pomóc rodzinie przetrwać: „bohatera”, który dba o wszystko, „kozła ofiarnego”, „niewidzialnego dziecka” albo „maskotki” rozładowującej napięcie. Trudności wyniesione z takiego domu mogą towarzyszyć im również w dorosłości – mówi się wtedy o syndromie DDA (Dorosłych Dzieci Alkoholików).
Czy pomocy potrzebuje tylko osoba uzależniona?
Nie. Leczenie osoby uzależnionej jest bardzo ważne, ale nie rozwiązuje wszystkich trudności rodziny. Bliscy również potrzebują wsparcia – niezależnie od tego, czy osoba pijąca podjęła terapię. Praca nad sobą pomaga odzyskać poczucie wpływu na własne życie, zrozumieć mechanizmy, które utrwaliły się w rodzinie, i zadbać o swoje zdrowie psychiczne.
Warto pamiętać, że członek rodziny nie jest w stanie „wyleczyć” osoby uzależnionej ani zmusić jej do zmiany. Może natomiast zadbać o siebie, stawiać granice i przestać brać odpowiedzialność za skutki cudzego picia.
Jak pomagać pozostałym członkom rodziny?
- Nazwij problem – przyznanie, że w rodzinie jest problem alkoholowy, to pierwszy krok do zmiany.
- Zadbaj o własne potrzeby – sen, odpoczynek, kontakt z ludźmi spoza rodziny i czas dla siebie nie są egoizmem.
- Stawiaj granice – nie przejmuj obowiązków osoby pijącej i nie ukrywaj konsekwencji jej zachowania.
- Rozmawiaj z dziećmi – w sposób dostosowany do ich wieku wyjaśnij, że nie są winne temu, co dzieje się w domu.
- Szukaj wsparcia – psychoterapia indywidualna, terapia dla osób współuzależnionych, terapia DDA czy grupy wsparcia (np. Al-Anon) pomagają nie zostawać z problemem samemu.
Jeśli w domu dochodzi do przemocy, najważniejsze jest bezpieczeństwo. Wsparcie można uzyskać w Ogólnopolskim Pogotowiu dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” (800 120 002), a w sytuacji bezpośredniego zagrożenia – dzwoniąc pod numer alarmowy 112.
Kiedy warto skorzystać z pomocy Centrum Psychoterapii Relatio?
Jeśli żyjesz z osobą uzależnioną, wychowałeś się w rodzinie z problemem alkoholowym albo czujesz, że cudze picie coraz bardziej wpływa na Twoje samopoczucie, warto porozmawiać ze specjalistą. W Centrum Psychoterapii Relatio w Warszawie pomagamy zrozumieć swoją sytuację i znaleźć sposób na zmianę.
Dorota Kaczmarkowska w swojej pracy towarzyszy m.in. osobom z syndromem DDA oraz osobom współuzależnionym. Pierwszym krokiem może być konsultacja wstępna, podczas której spokojnie opowiesz o swoich trudnościach i poznasz możliwe formy pomocy. Jeśli nie masz pewności, czy to już moment na terapię, przeczytaj nasz poradnik 10 sygnałów, że warto iść na terapię.

















